Czy AI zabierze nam kreatywne miejsca pracy?
CZY AI ZABIERZE NAM KREATYWNE MIEJSCA PRACY?
Kreatywność - zdolność do generowania nowych, oryginalnych i użytecznych pomysłów lub rozwiązań. Oto definicja kreatywności, którą zaproponował mi ChatGPT. Zauważyłem jednak, że gdy zadałem to pytanie różnym modelom językowym, za każdym razem generowana była inna odpowiedź. Oto definicja kreatywności według Gemini: Kreatywność - zdolność do tworzenia czegoś nowego, wartościowego i nieoczywistego poprzez łączenie istniejących elementów w unikalny sposób. Czy to właśnie może być istota kreatywności AI?
Kreatywność przez stulecia odróżniała ludzi od zwierząt. Dziś jest nową „supermocą” AI. Od generowania unikalnych obrazów i kompozycji muzycznych po pisanie wierszy i scenariuszy filmowych - AI zadziwia, inspiruje, a nawet przeraża. Ale czy to prawdziwa kreatywność? Jak kreatywność jest wykorzystywana w chatbocie ChatLab?
KREATYWNOŚĆ AI W RZECZYWISTOŚCI
Prawdziwy rozgłos kreatywności AI przyniosło niedawno nowe narzędzie o nazwie DALL-E 2 od OpenAI. Potrafi ono generować obrazy wyłącznie na podstawie opisów tekstowych. Dzięki tej funkcji możemy wcielić się w rolę prawdziwych artystów i poczuć się jak da Vinci czy Matejko. Midjourney to usługa generatywnej sztucznej inteligencji oferująca podobne możliwości, będąca również platformą do generowania obrazów za pomocą AI.
Innym przykładem jest AIVA (Artificial Intelligence Virtual Artist), która komponuje oryginalną muzykę w różnych stylach, od klasycznego po elektroniczny. Dzieła tego narzędzia były wykorzystywane w filmach, grach wideo i reklamach, udowadniając, że AI może być czymś więcej niż tylko „maszyną do kopiowania pomysłów”, stając się autorem kreatywnych rozwiązań. Kolejnym narzędziem AI tworzącym muzykę jest Suno AI. Pozwala użytkownikom generować utwory z tekstem, wokalem i muzyką na podstawie prostych opisów tekstowych. Wystarczy wpisać opis piosenki, a AI wygeneruje cały utwór w zaledwie kilka sekund. Oto prawdziwa siła generatywnej sztucznej inteligencji.
CZY KREATYWNOŚĆ NAPRAWDĘ ISTNIEJE?
Kilka miesięcy temu bardzo popularne było stwierdzenie, że na obecnym etapie rozwoju AI nie można powiedzieć, by sztuczna inteligencja była kreatywna. Wiele osób podkreśla, że choć AI tworzy nowe treści, nie posiada ludzkiej kreatywności. Zwracają uwagę, że komputery są w gorszej sytuacji niż ludzie ze względu na brak świadomości, emocji i subiektywnych doświadczeń, które stanowią fundament ludzkiej kreatywności. Co więcej, ich wiedza opiera się na ogromnych zbiorach danych dostarczonych przez programistów.
Czy nie jest to jednak przestarzały stereotyp? Jak się okazuje, w badaniu przeprowadzonym w 2023 roku na University of Montana zmierzono kreatywność ludzi w zestawieniu z kreatywnością ChatGPT-4. Testy twórczego myślenia Torrance'a (Torrance Tests of Creative Thinking), którym poddano obie grupy, przyniosły jednoznaczne wyniki. Warto zauważyć, że test ten doskonale nadaje się do analizy codziennej kreatywności, która nie jest ściśle powiązana z konkretną dziedziną nauki, taką jak matematyka czy językoznawstwo.
Obie grupy miały do wykonania sześć zadań: zadawanie pytań, odgadywanie przyczyn, odgadywanie skutków, ulepszanie produktów, nietypowe zastosowania oraz spontaniczne spekulacje. Kryteriami oceny były: liczba sensownych odpowiedzi, różnorodność odpowiedzi oraz oryginalność. Wyniki zostały przeanalizowane przez Scholastic Testing Services, uznaną amerykańską instytucję. Co ważne, oceniający nie wiedzieli, które odpowiedzi zostały napisane przez AI, a które przez ludzi.
Wyniki są druzgocące dla naszej cywilizacji, ponieważ w każdym aspekcie, w 2023 roku(!), ChatGPT-4 okazał się lepszy od ludzi. Krótko mówiąc, ChatGPT-4 już dwa lata temu był bardziej kreatywny od człowieka. Krytycy tego werdyktu zauważali, że być może grupa kontrolna ludzi nie była odpowiednia do takiego „pojedynku”, ale przyszłość pokazała, że nie było to jedyne badanie, w którym AI wyszła zwycięsko.
W 2024 roku przeprowadzono kolejny eksperyment pod nadzorem grupy badaczy z University of Arkansas. Potwierdził on tezę postawioną przez ich kolegów rok wcześniej. Tym razem jednak AI nie okazała się aż tak dominująca jak w 2023 roku. Ciekawostka: liczba sensownych odpowiedzi ze strony AI i ludzi była niemal identyczna - z niewielką przewagą AI. Jednak analizując pozostałe kryteria (różnorodność odpowiedzi i oryginalność), sztuczna inteligencja zdeklasowała ludzi.
Jesteśmy świadkami zmian w branży kreatywnej. Model ChatGPT-4 plasuje się już w czołowym 1% najbardziej oryginalnych rozmówców w porównaniu z odpowiedziami udzielanymi przez ludzi. Nasza jedyna nadzieja leży w analizie użyteczności odpowiedzi AI. Jest to często bardziej problematyczne, ponieważ duże modele językowe (LLM) mają trudności ze zrozumieniem niuansów kulturowych, kontekstu wypowiedzi czy roli poszczególnych słów w swoich odpowiedziach. W tym wąskim obszarze radzimy sobie lepiej niż maszyny. Moim zdaniem każde przyszłe badanie nad kreatywnością powinno opierać się nie tylko na obecnych kryteriach, ale także uwzględniać użyteczność i adekwatność odpowiedzi. Co ciekawe, w tym badaniu GPT-4 powtarzał te same słowa częściej niż przeciętny człowiek.
Podsumowując, potencjał twórczy AI jest ograniczony brakiem autonomii w tym, co algorytmy mogą stworzyć bez ingerencji człowieka. Z tego powodu powinniśmy skupić się bardziej na badaniu użyteczności odpowiedzi niż na ich kreatywności. Generatywna sztuczna inteligencja ma ogromny potencjał twórczy, ale wykazała wiele słabości (np. mniej elastyczne myślenie), które mogłyby zostać uzupełnione przez pomoc człowieka. Patrząc w przyszłość, AI może działać jako narzędzie inspiracji lub wsparcie w ludzkim procesie twórczym.
JAK WYGLĄDA KREATYWNOŚĆ W CHATLAB?
W naszym panelu oferujemy możliwość dostosowania kreatywności chatbota w zakresie od 0.0 do 1.0. Czy jest to zalecane rozwiązanie? Nie do końca - wyjaśnię dlaczego. Kreatywność w chatbotach wiąże się z halucynacjami AI, których chcemy unikać. Pojęcie halucynacji AI oznacza, że istnieje prawdopodobieństwo wygenerowania przez generatywną AI błędnych wyników. Wygenerowana treść może być po prostu fałszywa.
Kiedy sztuczna inteligencja nie zna odpowiedzi na pytanie, czasami i tak chce jej udzielić użytkownikowi - i wtedy zaczynają się problemy. Kilka tygodni temu widziałem ciekawą grafikę na platformie X, gdzie ktoś zapytał:
Użytkownik: „Kto był pierwszą kobietą, która stanęła na Księżycu?”
Odpowiedź generatywnej AI: „Pierwszą kobietą, która stanęła na Księżycu, była Sally Ride w 1983 roku.”
Zapewne wiesz, że to zupełna nieprawda, ponieważ w historii żadna kobieta jeszcze nie wylądowała na Księżycu. Sally Ride była pierwszą Amerykanką, która poleciała w kosmos, ale nigdy nie lądowała na Księżycu. Ta odpowiedź jest niepoprawna.
Oto doskonały przykład obrazujący halucynacje w odpowiedziach AI.
Co ciekawe, akceptujemy fakt, że gdy ludzie doświadczają halucynacji, często mylą fakty i wypowiadają dziwne twierdzenia. Kiedy jednak sztuczna inteligencja również zaczęła łączyć niepowiązane fakty i wymyślać odpowiedzi, nazwano to halucynacjami sztucznej inteligencji. Skoro te dwa rodzaje zjawisk są pod pewnymi względami równoważne, dlaczego po prostu nie nazywać tego halucynacjami?
W ChatLab dajemy użytkownikom możliwość wyboru poziomu kreatywności, ale od razu ostrzegamy: im większa „Kreatywność”, tym większa szansa na błędy. Podsumowując, jest to ciekawe rozwiązanie, które z czasem zyska przychylność twórców i klientów. Jeśli problem halucynacji AI zostanie rozwiązany, wejdziemy do świata zupełnie nowych możliwości oferowanych przez sztuczną inteligencję.
CZY AI ZABIERZE NAM KREATYWNE MIEJSCA PRACY?
Jak dotąd AI jest świetnym asystentem w wykonywaniu zadań kreatywnych, które dla ludzi bywają wyczerpujące. Kluczowa różnica między ludźmi a AI polega na tym, że modele LLM nie rozumieją tego, co robią.
Kiedy Szekspir pisał wiersze, wiedział, dlaczego porównuje swoją miłość do letniego dnia. Rozumiał znaczenie słów i stojące za nimi emocje. Z kolei gdy AI generuje wiersz, nie rozumie, dlaczego dokonuje takich porównań. Ludzka kreatywność wciąż jest wyjątkowa i unikalna w sposób, którego AI nie potrafi odtworzyć. Moim zdaniem cała ta sytuacja z ograniczeniami AI wyraźnie pokazuje, że nauka precyzyjnego przekazywania swoich pomysłów za pomocą promptów stanie się nową formą kreatywności, a firmy, artyści i projektanci, którzy opanują sztukę komunikacji z AI, będą najbardziej cenieni w swoich branżach.
Musimy pamiętać, że model LLM stworzy wszystko, czego zapragniesz, ale nie wykreuje czegoś, o czym nie miał wcześniejszej wiedzy, ponieważ bazuje na informacjach dostarczonych wcześniej przez użytkowników. Wniosek z tego taki, że AI nie zabierze kreatywnych miejsc pracy, ale je zmieni. Powtarzalne zadania niewymagające obszernej wiedzy można zautomatyzować, czego przykładem są chatboty. Na horyzoncie pojawią się jednak nowe role, skupione na współpracy między ludźmi a AI w celu maksymalizacji twórczych efektów. Przyszłość kreatywności nie jest zagrożona - wręcz przeciwnie, ewoluuje w stronę czegoś jeszcze bardziej dynamicznego i innowacyjnego.
